Bir Çocuğun Başarılı Olabilmesi için Kazandırılması Gereken Başlıca Beceriler


Eğitimci ve ebeveynlerin önem verdiği konulardan biridir başarılı çocuklar yetiştirmek. Başarılı insanın tanımı değişse de, akademik yeterlilik açısından ele aldığımızda başarı, kalıtsal ve sonradan kazanılan birçok faktöre bağlı, karmaşık bir olgudur ve birbirine bağlı sayısız beceri gerektirir.

Başarılı olmak için mutlaka kazanılması gereken, olmazsa olmaz becerileri şöyle sıralayabiliriz:

       - Başarma isteği ve motivasyon

      - Sebat

      - Hazzı erteleyebilme, sabırlı olma

      - Düzen

      - Özgüven

      - İdeal benlik

      - Sorumluluk alabilme

      - Kendi ile ilgili farkındalık

      - Kendini değerlendirebilme

      - Dengeli olabilme

      - Kendini yönetme becerisi, dış denetim yerine iç denetim geliştirebilme

 

   Başarma isteği, motivasyon kazandırabilmek için çocuğun başarılı olduğu konularda onu yüreklendirmekle işe başlayabilirsiniz. Aksi halde eksiklerini eleştirerek yüzüne vurduğunuzda ümitsizliğe düşebilir eksikler söylenirken ‘sandviç metodu’ kullanabilirsiniz. Yani önce olumlu başlayan, sonra olumsuz devam eden , en son da olumlu biten cümleler kurun. Örneğin, ‘Türkçe , tarih , İngilizce… derslerindeki çaban ve başarıların için kutlarım.(olumlu) ama matematik ve fiziğe de biraz daha çalışırsan( olumsuz) (Eminim onları da diğerleri kadar sevecek ve istediğin sonuçları alacaksın (olumlu)

 

 

Sebat Etme becerisi kazanması için küçük adımların büyük sonuçlar doğuracağına inandırmanız yeterli olacaktır. Bu amaçla bir müzik aleti çalarken , ders çalışırken yapılan küçük  alıştırmaların onu zamanla ne kadar geliştirdiğini gösterin. Örneğin, bir günde kas yapamayacağını, bir günde zayıflayamayacağını, öğrenmenin de bir süreç gerektirdiğini anlatın. Günü gününe dersi izlemenin, günlük tekrarın, her gün yapılan alıştırmaların, nasıl toplam zamanda onlara kazanç sağlayacağını gösterin. Eskiden kötü yaptığı şeyleri zamanla çalışarak nasıl daha yapabildiğini, emeğin önemini fark etmesini sağlayın.

Hazı erteleyebilme, sabırlı olmayı kazandırmak için temel slogan “Önce çalış sonra eğlen” dir. Çünkü başarının herkesin kolayca yapmaya tahammül edemediği zor bir süreç olduğunu, eğer başarılı olmak istiyorsa zamanı doğru kullanıp bu süreci iyi yönetmesi ve bunun için de sabırlı olması gerektiğinin farkına varmasını sağlamalıyız.

   Düzen alışkanlığı ailede kazanılır belli saatlerde yemek yemek ,uyumak, gezmek vb. alışkanlıklar kazandırmak anne babanın görevidir bu noktada çocuğa örnek olmak gerekir. Eğer siz geç saatlere kadar oturuyor, düzensiz saatlerde yemek yiyor, zamanınızı belli bir plan ve düzen dahilinde değerlendirmiyorsanız onun da düzenli olmasını sağlayamazsınız.

     Özgüven kazanması için çocuğunuzun dikkatini yapamadıklarından ve başarısızlıklarından ziyade başarılarına yönlendirin. Başarısızlıktan korkarak değil, başarılarının teşviki ile öğrenmesine yardımcı olun. Başarısız olması durumunda bunu kişiliğinin bir parçası değil, sorumluluklarını yerine getirmemenin bir sonucu olduğunu ona öğretin. ‘Başarısızsın’ demek yerine ‘matematik, İngilizce derslerine biraz daha çalışmaya ihtiyacın’ var diyebilirsiniz. Böylece ‘istediğim taktirde bu derslerin anlamayı başarabilirim’ diye düşünmesine yardımcı olabilirsiniz

     Onu başkalarıyla kıyaslamayın. ‘Sınıfın en başarılısı kim?’ ,’ Kaçıncı oldun?’ gibi sorular yerine ‘10 puan daha fazla aldığına bakılırsa geçen sınavdakinden daha çok çalışmışsın eksiklerini öğrendiğine göre sorun yok. Önemli olan aldığın not değil öğrenmiş olman.Aldığın

 not düşük olabilir ama çabalarını görebiliyorum. Önemli olan da bu. Zamanla daha iyi sonuçlar alacağına inanıyorum’ gibi aslında daha yapıcı ve teşvik edici ifadelerle içindeki gelişimleri destekleyin ve çabalarını vurgulayın.

   İdeal benlik oluşturması için çocuğunuzun yetenekleri doğrultusunda hedeflerini geliştirmesine yardımcı olun. Onun mutlu, başarılı olacağı bir yaşam biçimi tasarlaması için örnek alınabilecek yaşam hikayelerini araştırmasını sağlayın, bildiklerinizi paylaşın. Değerleri size uyan-uymayan yaşantıları birlikte gözden geçirin, tartışın. Yaşam değerleri ve erdemler geliştirmesi için kendinizi gözden geçirin. Bu değer ve erdemler konusunda ona model oluşturacak şeklide davranın

   Sorumluluk alabilmesi için eksiklerini, geliştirmesi gereken yöntemlerini fark ettiğinde bu yönlerini geliştirebilmesi için bir şeyler yapmasını sağlayın. Sorumluluk alabilen insanlar karşılaştıkları problemlerin çözümünde etkin olarak rol alırlar. Sorumluluk alamayan bireyler ise kendilerini çaresiz görerek çeşitli bahanelerle sığınırlar.Ne yapayım matematiği anlamıyorum,bu konuda yeteneğim yok, “eğitim sistemi çok kötü”, “öğretmen anlatamıyor” vb… bahanelerine karşı ona “olabilir ama buna rağmen sen ne yaparsan daha doğru ilerlersin düşüncesini aşılamak gerekiyor.

     Kendisi ile ilgili farkındalık, kendini değerlendirebilme becerisi kazandırmak  için en önemli konu, çocuğun yalan söyleme davranışı geliştirme şartlarını engellemektir.Problemleri görmezden gelip yok saydığınızda çözümlenecek konu da olmayacağı için gelişim söz konusu olamaz. Bu nedenle siz de bir eksiğinizi ve yanlışınızı fark ettiğinizde, yeni bir şey öğrendiğinizde öğrenme coşkunuzu ona hissettirecek şekilde “Bunu öğrendiğim çok iyi oldu” mesajını verin ki öğrenmenin keyifli bir süreç olduğunu hissetsin “Kişi kendini bilmek gibi irfan olmaz” sözünden hareketle  siz de eleştiriye açık olun ve kendinizi geliştirmeye açık olun ki o da sizin gibi davranabilsin. Örneğin gerektiğinde psikoloğa giderek zararlı bir alışkanlığınızı (sigara , içki…)varsa bunun yaşamınıza zarar verdiğini kabul edip bırakmayı deneyerek çeşitli konularda kendinizi geliştirmek amacıyla kitaplar okuyarak ona örnek olabilirsiniz

     Başarısız olduğu zamanlarda onun hatalarını görmesini ve bunların gidermesini sağlayın. Onun istediği ve denediği taktirde başarılı olabileceğini ona gösterin. Çünkü hatalar ve başarısızlıklar istenmez ama yasak değildir, zira hatalar, öğrenme araçlarımızdır.

Dengeli olabilme bir şeyi dozunda yapmak olarak özetlenebilir. Özellikle zaman planlamasında önemi daha da anlaşılır bir konudur. Saatlerce bilgisayar oynuyor ama ödev yapmak gibi sorumluluklarına az  zaman ayırıp aksatıyorsa derslerinde başarılı olma olasılığı azalacaktır. Bu nedenle zaman planlaması yapmasını, kendine belli aralıklarla şu soruları sormasını sağlayın:” Şu ana kadar yaptığım bu faaliyet bana ileride ne kazandıracak ?” Bunun yerine beni hedeflerime götürecek, geliştirecek daha iyi neler yapabilirim ?’’Buna ne kadar zaman ayırmalıyım?”

Kendini yönetme becerisi, dış denetim yerine iç denetim geliştirebilmesi için ona “Bu çabalarından dolayı seninle gurur duyuyorum.” “Bu zor işi başardığın işi için seni taktir ediyorum.” Her geçen gün daha da gelişiyorsun” gibi ifadeler kullanın. Bu ifadeler “aferin, hep böyle ol, Çok iyi, doğru, güzel…  yapmışsın” ifadeleri gibi kişisel değerlendirme içermez. Böylece çocuk da zamanla kendisinde var olan iyi yönlerinin farkına varıp kendisini taktir etmeyi öğrenir. 



Paylaş